جراحی رینوپلاستی یکی از متداول ترین اقدامات زیبایی و درمانی است که به دلیل تمرکز بر بخش مرکزی صورت ، بافت های مجاور خود را تحت تاثیر قرار می دهد . چشم ها به علت همجواری بسیار نزدیک با استخوان ، غضروف و مجاری تنفسی بینی ، در دوره نقاهت واکنش های متعددی نشان می دهند . احساس خشکی ، التهاب ، قرمزی و سوزش چشم بعد از عمل بینی از جمله مواردی است که بسیاری از متقاضیان در روزهای ابتدایی با آن مواجه می شوند . این عوارض عموما ناشی از دستکاری های بافتی ، تغییرات موقت در سیستم لنفاوی و اتصالات عصبی مشترک بوده و پس از طی مراحل ترمیم اولیه برطرف می گردند . شناخت دقیق دلایل این ناراحتی ها و بهره گیری از مراقبت های استاندارد ، نقش موثری در گذراندن ایمن این مرحله دارد .
آیا قرمزی و سوزش چشم بعد از عمل بینی طبیعی است ؟
بروز درجاتی از تورم ، حساسیت و قرمزی چشم بعد از عمل بینی در روزهای نخست جراحی بینی پدیده ای کاملا مورد انتظار محسوب می شود . در جریان جراحی ، اصلاح استخوان های پل بینی ( استئوتومی ) و جابه جایی غضروف موجب فعال شدن التهاب حاد در صورت می شود . این التهاب با گشاد شدن مویرگ های اطراف کره چشم و پلک ها همراه است که در ظاهر به شکل قرمزی سفیدی چشم یا لایه های ملتحمه نمود پیدا می کند .
علاوه بر قرمزی ، احساس سوزش چشم بعد از عمل بینی و کشیدگی نیز به عنوان واکنشی طبیعی به تغییر شرایط بافت تلقی می شود . در این دوران ، ورم چشم بعد از عمل مانع از پلک زدن منظم و کامل شده و در نتیجه لایه اشکی محافظ سطح قرنیه سریع تر تبخیر می گردد . همچنین عدم جریان هوای طبیعی از راه بینی و وابستگی به تنفس دهانی ، خشکی نسبی مخاط را تشدید می نماید . تا زمانی که این علائم با ترشحات غیرعادی یا افت بینایی همراه نباشند ، به عنوان بخشی از مسیر طبیعی نقاهت ارزیابی می شوند .
مهم ترین علت های سوزش ، خشکی و تحریک چشم پس از رینوپلاستی
ناراحتی ها و تحریکات چشم پس از عمل حاصل برهم کنش چندین عامل بالینی و فیزیکی است که هر یک به شکلی سیستم بینایی و بافت های محافظ اطراف آن را تحت تاثیر قرار می دهند :
اثرات بیهوشی
تورم بافت های نرم اطراف بینی و زیر چشم فشاری موقت بر عروق لنفاوی و کانال های ظریف اطراف کاسه چشم وارد می سازد و احساس سنگینی و تحریک مداوم ایجاد می کند . از سوی دیگر ، در بیهوشی عمومی فعالیت غدد اشکی به دلیل مصرف داروهای آرام بخش کاهش یافته و این خشکی موقت می تواند تا چند روز پس از عمل به صورت سوزش ادامه یابد .
حساسیت عصبی و تحریک پانسمان ها
شاخه های حسی عصب سه قلو ( تری ژمینال ) مسئول عصب دهی مشترک به بخش هایی از بینی و چشم هستند . دستکاری ساختار بینی پیام های تحریکی را به شاخه های چشمی منتقل کرده و حسی شبیه به گزگز یا سوزش پدید می آورد . همچنین نزدیکی چسب ها و پانسمان های جراحی به گوشه داخلی چشم می تواند پوست نازک این بخش را تحریک کند .
علت ریزش اشک و آبریزش چشم بعد از جراحی بینی
ریزش اشک مداوم ( اپی فورا ) یکی دیگر از شکایات رایج است که ارتباط مستقیمی با مسیر تخلیه اشک دارد . سیستم مجرای اشکی بینی ( نازولاکریمال ) کانالی ظریف است که اشک های اضافه سطح چشم را از طریق منفذهای گوشه پلک به درون حفره تحتانی بینی تخلیه می کند .
در حین عمل بینی ، به ویژه زمانی که اصلاحات استخوان در دیواره های جانبی صورت می گیرد ، بافت مخاطی پوشاننده انتهای مجرای اشکی دچار تورم می شود . این تورم موضعی خروجی مجرا را موقتا تنگ یا مسدود ساخته و مانع از ورود مایع اشک به بینی می گردد ؛ در نتیجه ، اشک روی لبه پلک انباشته شده و به روی گونه ها سرازیر می شود . با فروکش کردن ورم داخلی بینی طی روزهای بعد ، مسیر باز شده و تخلیه اشک به الگوی طبیعی خود بازمی گردد .
علت ایجاد لکه خون در چشم ( خونریزی زیر ملتحمه ) و روش های رفع آن
مشاهده لکه قرمز یا لخته خون روی سفیدی چشم ممکن است نگران کننده به نظر برسد ، اما این عارضه که از نظر علمی خونریزی زیر ملتحمه نامیده می شود ، عموما خوش خیم و بی خطر است . ملتحمه پرده ای بسیار ظریف و شفاف است که روی صلبیه ( سفیدی چشم ) را می پوشاند و عروق خونی میکروسکوپی فراوانی را در خود جای داده است .
فشار حین جراحی ، انقباضات ناگهانی ناشی از سرفه ، عطسه یا تهوع پس از بیهوشی ، و همچنین مصرف داروهای رقیق کننده خون می توانند باعث پارگی این مویرگ های حساس شوند . خون خارج شده میان صلبیه و ملتحمه به دام افتاده و لکه ای قرمز ایجاد می کند . این لکه نیازی به درمان تهاجمی ندارد ؛ خون محبوس به تدریج توسط آنزیم های بدن جذب شده و در طول این دوره رنگ آن مانند یک کبودی ساده از قرمز پررنگ به زرد و نارنجی تغییر می یابد تا کاملا محو گردد .
مدت زمان بهبودی و ماندگاری علائم چشمی بعد از عمل
طول دوره برطرف شدن علائم چشمی در متقاضیان مختلف یکسان نیست و به دامنه تغییرات استخوان و ویژگی های بدنی فرد بستگی دارد . به طور معمول ، احساس سوزش و خشکی در روزهای اول تا سوم به دلیل اوج تورم در بیشترین حالت خود قرار دارد . با گذشت تقریبی ۵ تا ۷ روز و خروج اسپلینت های داخلی و خارجی ، بخش اعظمی از احساس کشیدگی و تحریکات چشم کاهش می یابد .
لکه های خونی ناشی از خونریزی زیر ملتحمه معمولا برای پاکسازی کامل به ۱۰ تا ۱۴ روز زمان احتیاج دارند و بدون باقی گذاشتن هیچ اثری بر بینایی محو می شوند . آبریزش ناشی از انسداد مجرای اشکی نیز همگام با تخلیه ورم های عمقی مخاط بینی طی ۲ تا ۴ هفته پس از جراحی بهبود می یابد .
روش های خانگی و مراقبت های موثر برای تسکین سوزش و التهاب چشم
اجرای منظم توصیه های مراقبت در منزل به حفظ رطوبت قرنیه و کاهش سریع تر التهاب اطراف کاسه چشم کمک شایانی می کند :
استفاده از کمپرس سرد و وضعیت سر
قرار دادن کیسه یخ پیچیده شده در یک حوله تمیز روی گونه ها و نواحی مجاور چشم طی ۴۸ ساعت نخست ، بدون اعمال هیچ فشاری بر بینی ، روند فروکش کردن ورم را سرعت می بخشد . همچنین خوابیدن به صورت طاق باز با استفاده از دو بالش در زیر سر ، تخلیه مایعات لنفاوی را تسهیل کرده و مانع از تشدید پف پلک ها در طول شب می شود .
کنترل رطوبت و پرهیز از رفتارهای تحریکی
راه اندازی دستگاه بخور سرد در فضای اتاق خواب از خشکی بیش از حد هوا جلوگیری می کند . در کنار آن ، پرهیز از خیره شدن طولانی مدت به نمایشگر تلفن همراه و تلویزیون مانع از خستگی و تبخیر اشک می شود . همچنین باید از مالیدن پلک ها با دست به طور جدی خودداری کرد تا از آسیب به بافت های در حال ترمیم پیشگیری شود .
قطره های مناسب و تدابیر دارویی برای کاهش ناراحتی های چشمی
در شرایطی که خشکی و سوزش چشم در دوره نقاهت موجب آزار بیمار شود ، بهره گیری از قطره های اشک مصنوعی تک دوز بدون ماده نگهدارنده بهترین انتخاب است ؛ این قطره ها با شبیه سازی ترکیب لایه اشکی از سایش پلک بر روی قرنیه ممانعت می کنند . در موارد خشکی شدید شبانه نیز ممکن است با نظر جراح از پمادهای مرطوب کننده استریل استفاده شود .
لازم به ذکر است مصرف خودسرانه قطره های ضد احتقان چشمی نظیر نفازولین به هیچ وجه توصیه نمی شود ؛ زیرا این داروها با ایجاد انقباض موقت عروق ، پس از قطع مصرف موجب گشادی شدیدتر رگ ها و تشدید سوزش و قرمزی خواهند شد .
چه زمانی سوزش و قرمزی چشم نیاز به بررسی فوری پزشک دارد ؟
اگرچه بخش عمده ای از تحریکات چشمی پس از رینوپلاستی گذرا و بی خطر هستند ، اما در صورت مشاهده نشانه های غیرعادی نظیر علائم زیر باید فورا به پزشک مراجعه شود :
- کاهش وضوح دید ، تاری مداوم تصویر یا دوبینی پایدار
- احساس درد شدید و ضربان دار در داخل کاسه چشم که به مسکن ها پاسخ نمی دهد
- خروج ترشحات چرکی زرد یا سبز از لای پلک ها
- حساسیت شدید و غیرعادی به نور ( فتوفوبیا )
- تورم سفت و پیشرونده در اطراف چشم همراه با تب و لرز
